ایران
سنگک
nān-e sangak
نان تخت و نازک شهری که خمیراش ور می‌آید و روی سنگ‌ریزه‌های داغ تنور پخته می‌شود.
- منطقه
- نانوایی شهری ایران
- شکل
- تخت
در حال آماده‌کردن محتوا
ایران
لواش
نازک‌ترین نان ایران در وصف ایرانیکا، و هم‌زمان نام یکی از نان‌های فرهنگ چندملیتی یونسکو. این صفحه آن را ملک یک کشور نمی‌داند.
- نام اصلی
- lavāš
- نام انگلیسی
- Lavash
- نام‌های محلی
- nān-e tīrī، نان تیری
- کشور یا گروه
- ایران
- منطقه
- چند سنت منطقه‌ای؛ در ایران هم شهری و هم روستایی
- شکل
- تخت
- تخمیر
- در نانوایی ایران کم‌وبیش ورآمده؛ در روستا میزان مایه ثابت نیست
- آرد
- در نانوایی ایران آرد سفید
- پخت
- در ایران تنور دیواری؛ در پرونده یونسکو تنور، ساج یا دیگ
دیدگاه‌های مختلف درباره گستره
لواش در چند سنت نان منطقه حضور دارد. یونسکو در ۲۰۱۴ عنصری را برای تهیه، معنا و ظاهر لواش به‌عنوان بیان فرهنگ در ارمنستان ثبت کرده است. در ۲۰۱۶ عنصر دیگری را برای فرهنگ تهیه و اشتراک نان تخت با نام‌های لواش، کاتیرما، ژوپکا و یوفکا، مشترک آذربایجان، ایران، قزاقستان، قرقیزستان و ترکیه، ثبت کرده است.
تصمیم کمیته می‌گوید این فرهنگ میان جوامع منطقه و فراتر از آن مشترک است و به تصمیم ۲۰۱۴ ارجاع می‌دهد. پس این صفحه جمله تعلق قطعی لواش به یک کشور را نمی‌نویسد.
لواش در وصف ایرانیکا
در نانوایی شهری ایران، لواش از آرد سفید و خمیری کم‌وبیش ورآمده است و ضخامتش از ۲ یا ۳ میلی‌متر بیشتر نیست؛ ایرانیکا آن را نازک‌ترین نان ایران می‌داند. نام دیگرش نان تیری است.
در روستا لواش را رایج‌ترین می‌داند. چون گندم و روش ثابت نیست، ضخامت و مقدار مایه عوض می‌شود. چند هفته در سفره، داخل سبد یا نان‌دان گلی می‌ماند و به‌ویژه در غرب ایران و زمستان، که پخت روزانه سخت است، رایج است.
فرهنگ اشتراک
پرونده ۲۰۱۶ می‌گوید تهیه این نان دست‌کم سه نفر، اغلب اعضای خانواده، می‌خواهد و در روستا همسایه‌ها هم مشارکت می‌کنند. نانوایی سنتی هم آن را می‌پزد. پخت با تنور خاکی یا سنگی، ساج فلزی، یا دیگ است.
دستورهای مرتبط
هنوز دستور حرفه‌ای این نان در BAKEMAZ منتشر نشده است.
نان‌های هم‌گروه
این فهرست فقط بر اساس کشور یا شکل ثبت‌شده در همین کاتالوگ است و شباهت علمی ادعا نمی‌کند.
ایران
بربری
nān-e barbarī
نان بیضی و ضخیم‌تر شهری که ایرانیکا نامش را به جماعت بربرِ جنوب تهران در دوره قاجار برمی‌گرداند.
- منطقه
- تهران، به روایت نام‌گذاری ایرانیکا
- شکل
- تخت
منابع
BREAD
Hélène Desmet-Grégoire · Encyclopaedia Iranica
تاریخی · 1989-12-15
https://www.iranicaonline.org/articles/breadتاریخ انتشار ۱۵ دسامبر ۱۹۸۹. صفحه می‌گوید آخرین به‌روزرسانی ۸ دسامبر ۲۰۱۶ بوده است. شناسه DOI در ارجاع صفحه: 10.1163/2330-4804_EIRO_COM_7138.
Flatbread making and sharing culture: Lavash, Katyrma, Jupka, Yufka
UNESCO
یونسکو
https://ich.unesco.org/en/RL/flatbread-making-and-sharing-culture-lavash-katyrma-jupka-yufka-01181ثبت ۲۰۱۶، عنصر ۰۱۱۸۱، مشترک آذربایجان، ایران، قزاقستان، قرقیزستان و ترکیه. روز دقیق ثبت در متن صفحه نیامده است.
Decision of the Intergovernmental Committee: 11.COM 10.B.2
UNESCO
یونسکو
https://ich.unesco.org/en/decisions/11.COM/10.B.2تصمیم ثبت را همراه این نکته می‌آورد که فرهنگ نان تخت در منطقه و فراتر از آن مشترک است و به تصمیم 9.COM 10.3 ارجاع می‌دهد.
Lavash, the preparation, meaning and appearance of traditional bread as an expression of culture in Armenia
UNESCO
یونسکو
https://ich.unesco.org/en/RL/lavash-the-preparation-meaning-and-appearance-of-traditional-bread-as-an-expression-of-culture-in-armenia-00985ثبت ۲۰۱۴ برای سنت ارمنستان، عنصر ۰۰۹۸۵، تصمیم 9.COM 10.3. این ثبت مالکیت جهانی لواش را بیان نمی‌کند.
