نان‌های ایران

واژه فارسی نان در ایرانیکا به سنتی از پخت «روباز» در تنور پیوند داده شده و در برابر واژه‌های ایرانی شرقی که به پخت «پوشیده» در خاکستر تعبیر شده‌اند قرار گرفته است. این تعبیر زبان‌شناختی هارماتاست و سال اختراع یک نان مشخص نیست.

نان در کتیبه‌های ساسانی سده سوم و چهارم میلادی و در متن‌های پهلوی سده نهم آمده است. شاپور یکم دستور داده بود روزانه برای آتشکده‌ها نان قربانی شود. در فارسی میانه و نو، «نان خوردن» به معنی غذا خوردن هم به کار رفته است.

منبع: Encyclopaedia Iranica

ایرانیکا نان را در ایران معاصر قوت غالب می‌داند و می‌نویسد به‌طور میانگین حدود ۷۰ درصد کالری روزانه از نان می‌آمده است. همان مدخل تفاوت سهم پروتئین نان را میان گروه‌های روستایی و شهری، از حدود ۶۰ درصد نزد کشاورزان تا ۳۴ درصد نزد زمین‌داران، به پژوهش‌های جدا نسبت می‌دهد. این رقم‌ها اندازه‌گیری امروز بیک‌مز نیستند.

یونسکو در ثبت ۲۰۱۶، ایران را یکی از پنج کشور فرهنگ تهیه و اشتراک نان تخت (لواش، کاتیرما، ژوپکا، یوفکا) می‌شمارد. در آذربایجان و ایران، به نوشته همان پرونده، نان را روی شانه عروس می‌گذارند یا بالای سرش خرد می‌کنند تا برای زوج آرزوی رونق شود. این رسم را نباید به همه نان‌های ایران تعمیم داد.

منبع: Encyclopaedia Iranicaمنبع: UNESCO